Λίγο πτωχότεροι κάθε μέρα...
Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου
Η απώλεια της Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ σηματοδοτεί το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για την ελληνική και τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Μιας γυναίκας που ταύτισε το όνομά της με τη βυζαντινή ιστορία, την πνευματική καλλιέργεια και την αδιάκοπη υπεράσπιση της ελληνικής παιδείας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Γεννημένη το 1926, σε μια Ελλάδα που δοκιμαζόταν από πολιτικές και κοινωνικές αναταράξεις, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ διέγραψε μια πορεία που ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας.
Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε τις σπουδές της στο Παρίσι, όπου και διεμόρφωσε τη διεθνή της ακτινοβολία.
Η ενασχόλησή της με το Βυζάντιο δεν υπήρξε απλώς ακαδημαϊκή επιλογή, υπήρξε βαθιά πνευματική στάση, ένας τρόπος να αποκαταστήσει τη συνέχεια και τη σημασία της βυζαντινής κληρονομιάς στον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Η εκλογή της ως πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (η πρώτη γυναίκα που κατέλαβε αυτό το αξίωμα στην ιστορία του ιδρύματος) απετέλεσε ιστορικό ορόσημο.
Σε μια εποχή, κατά την οποία οι γυναίκες σπάνια κατείχαν ηγετικές θέσεις στα μεγάλα πανεπιστήμια, η παρουσία της συμβόλιζε την υπέρβαση στερεοτύπων και την αναγνώριση της επιστημονικής αριστείας πέρα από φύλο και καταγωγή.
Το έργο της υπήρξε πολυσχιδές. Μελέτες για τη διοικητική και πολιτική ιστορία του Βυζαντίου, παρεμβάσεις για τον ρόλο της Ελλάδος στην Ευρώπη, δοκίμια για την ταυτότητα και τον πολιτισμό.
Η γραφή της συνδύαζε αυστηρότητα και πάθος, επιστημονική ακρίβεια και στοχασμό.
Για την Αρβελέρ, το Βυζάντιο δεν ήταν ένα «σκοτεινό» παρελθόν, αλλά ένας ζωντανός κρίκος που συνέδεε την αρχαιότητα με τη νεότερη Ευρώπη.
Παράλληλα, υπήρξε διανοούμενη με έντονη παρουσία στον δημόσιο λόγο.
Με καθαρότητα σκέψης και νηφαλιότητα, μιλούσε για την παιδεία, τη δημοκρατία, την ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας.
Η φωνή της είχε κύρος, γιατί στηριζόταν σε βαθιά γνώση και σε προσωπική διαδρομή γεμάτη αγώνες και επιτεύγματα.
Σήμερα, με τον θάνατό της, η Ελλάδα αποχαιρετά όχι μόνο μια σπουδαία επιστήμονα, αλλά ένα σύμβολο πνευματικής αντοχής και εξωστρέφειας.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ απέδειξε ότι η ελληνική σκέψη μπορεί να σταθεί ισότιμα στα μεγάλα διεθνή fora και ότι η ιστορία δεν είναι απλώς αφήγηση του παρελθόντος, αλλά εργαλείο αυτογνωσίας και μέλλοντος.
Η μνήμη της θα παραμείνει ζωντανή μέσα από το έργο της, τους μαθητές της, τα βιβλία της και τη διαρκή υπενθύμιση ότι η παιδεία αποτελεί την πιο σταθερή γέφυρα ανάμεσα στους λαούς ανά τους αιώνες.
Εικόνα: Διαδίκτυον